KNIBBEL No.5 - DIE HISTORIESE CHRISTELIKE GELOOF

VAN DIE BEFAAMDE NEGENTIENDE EEUSE PREDIKER IN LONDEN, C.H. SPURGEON, SE LIDMATE HET OP 'N SLAG NA HOM TOE GEKOM MET 'N KWELVRAAG: "Mnr. Spurgeon, hoe kan ons weet die evangelie wat jý preek is die waarheid - as daar so baie ander predikers in hierdie stad is wat 'n ander boodskap verkondig?"
As dit destyds 'n brandende vraag was, hoeveel te meer nie vandag nie? Ons tyd word gekenmerk deur 'n duisend stemme wat elkeen daarop aanspraak maak dat hý die waarheid beet het. Verwarring en onsekerheid is aan die orde van die dag. Sommer nou die dag nog was Apartheid reg, en vroue-ouderlinge en kindernagmaal onbybels. Maar verskil hiervan vandag, en jy word beskou as bespotlik en fundamentalisties. Dan praat ons nie eers nie van die vraagtekens wat amper daagliks in ons media deur bekende teoloë oor Jesus se maagdelike geboorte, Sy wonders, Sy opstanding - en selfs Sy historisiteit geplaas word. Niks van die verlede is oënskynlik meer goed nie; elke geloofsbaken van vorige geslagte word verskuif.
Is dit 'n wonder dat die kerk (ek praat in algemene terme) in duisende gemoedere 'n patetiese voorwerp van bespotting is? Ons maak aanspraak daarop dat ons 'n boodskap van ewige heil verkondig, maar op ons pad daarheen is ons so deurmekaar soos 'n konfytblik vol erdwurms - want soveel hoofde, soveel sinne. Jy sê, die veragting wat ons ervaar moet mos verwag word - dis gewoon die vervolging wat Jesus se dissipels noodwendig in hierdie God-vyandiggesinde wêreld beleef. Nee, my vriend, daar is 'n groot verskil tussen veragting en vervolging. 'n Kerk wat waarlik kerk is, sal inderdaad altyd 'n mate van vervolging ken, maar eweneens sal Hd 2:47 'n werklikheid wees: die Geesvervulde gelowiges na die Pinksterdag was "in guns by die hele volk" (Hd 2:47, OAV).
Spurgeon se antwoord aan sy jongmense, in 'n tyd toe ongeloofsteologie net so aan die orde was in Europa as vandag hier by ons, getuig van nugtere wysheid: "As ek deur die gange van die tyd terugstap, staan een na die ander man en vrou van God op en skud my hand." En toe noem hy 'n hele rits name van bekende en gerespekteerde gelowiges deur die eeue en vanuit talle denominasies wie se teologie en arbeidsvrug vas bly staan het ten spyte van 'n duisternis aanslae.
Spurgeon het hom beroep op die kerk se oortuigings- en waarheidskonsensus deur die eeue. Hy het hom beroep op die historiese Christelike geloof! "Meet my aan die geskiedenis," het hy per implikasie gesê, "en kyk of ek iets nuuts verkondig." Hy het nie voorbarig en ambisieus sy eie teologiese wielletjie probeer ontwikkel nie. Hy was doodtevrede om presies dieselfde evangelie as die Puriteine en die Reformatore, die kerkvaders en die martelare, die Apostels en Jesus Christus te verkondig. Dis waarom Spurgeon ook 'n ander gesegde gehad het: "If it is true, it is not new; if it is new, it is not true!" Wat hy verstaan het, moet ons almal verstaan: al leef ons in 'n wêreld wat gedurig verander, is daar sekere dinge wat nooit verander nie. Dis vaster as die berge. God verander nooit nie, ook nie Sy waarheid nie. Die mens het sedert die sondeval moreel niks gevorder nie. Die vorige eeu het die bloedigste oorloë van alle tye opgelewer. En kyk maar na die wêreldtoneel vandag. Dis omdat mense se sonde en verlorenheid nie verander het nie. Dus het God se verlossingsplan en evangelie nie verander nie. En daarom verander die kerk se roeping en verlossingsboodskap ten diepste ook nie!

'n Paar belangrike perspektiewe

# Vryheid is een van dié karaktertrekke van die Christelike lewe. Tog is daar sekere ononderhandelbare absolutes waarsonder ware geloof, prediking en kerkwees ondenkbaar is. Terwyl daar dus duisende dinge in hierdie lewe is wat vir die Christen en sy Bybel totaal om 't ewe is, is daar sekere waarhede en norme wat ons kompromieloos moet vashou.

# Binne die groot spektrum van Bybeluitsprake is daar sekere dinge wat belangriker is as ander. Die Bybel is nie oor alles ewe duidelik nie. Maar op ander dinge dring die Skrif met groot nadruk aan - sodanig dat jy daarsonder nie 'n Christen of waarlik kerk kan wees nie. So, byvoorbeeld, spel die Skrif nie glashelder uit presies hoe die kerk georden en geregeer moet word nie. Maar oor God se verlossingsplan en die hóé van ons redding kan daar nie die minste twyfel of willekeur wees nie. Dit gebeur op één manier, en net so. Wyk slegs net effens daarvan af - en jy tuimel die donker dieptes van verlorenheid in!
Vir baie eeue reeds is daar 'n wonderlike gesegde in die kerk: In necessariis unitas; in nonnecessariis (dubiis) libertas; in omnibus caritas. Ons kan die Latyn vry soos volg vertaal: In die noodsaaklike dinge moet daar eenheid wees; in die nie-noodsaaklike of onsekere dinge, vryheid; en in alles liefde.

# Een van die merkwaardigste eienskappe van die evangelie is sy universele aanpasbaarheid en relevansie. Maak nie saak van watter eeu of kultuur jy is nie - die evangelie is vir jou. In die groeibodem van ryk en arm, geleerd en ongeleerd, oud en jonk ontkiem en groei die kerk ewe goed. Dis omdat die absolutes - die necessariis - van die geloof universeel en tydloos is. Dit spreek die nood en vrae van álle mense aan.

# Soos dit met fondamente gaan, lê ook die geloof se absolutes onder die oppervlak. Dit is dus nie altyd voor die hand liggend nie. Veral onvolwasse Christene sukkel om dit te sien; tewens, om dit behoorlik te verstaan, is een van dié merktekens van geestelike volwassenheid.
Soort soek soort in die wêreld. Maar die gemeente van Christus word deur Hóm gebou. En Hy verheerlik Homself dikwels deur 'n uiteenlopende verskeidenheid van mense by mekaar te voeg. Tot die mate wat sulke mense kan onderskei tussen die noodsaaklike en die nie-noodsaaklike, tot daardie mate sal hulle nie net in harmonie saamleef nie, maar ook die heerlikste gemeenskap geniet. As hulle egter dinge wat sekondêr is só begin opblaas dat dit wat eintlik saak maak, verdring word, is dit nag vir so 'n gemeente.

# Dis nodig dat die hoekpenne van ons geloof presies in plek vasbeton sal wees. Sonder vaste benchmarks weet ons eenvoudig nie hoe om hedendaagse leringe en praktyke te beoordeel nie. Sonder die onbeweeglike ankers van universele, absolute en objektiewe waarheid, is ons soos kurkproppe op die see van 'n duisend menslike opinies.

# Dekades se ryswater-prediking het die kerk in Suid-Afrika beswaarlik toegerus om die absolutes van ons geloof te ken, en om vanuit eerste beginsels te dink en te onderskei. Vaste Bybelse spyse kan selde verteer word. Mense is suspisieus, selfs vyandiggesind teenoor "dogma" - omdat hulle onseker is oor wat hulle moet glo en wat nie. In hulle wanhopige soeke lees hulle alles wat voorkom, en raak net meer en meer deurmekaar. Helaas is die tipiese Christen vandag allermins voorbereid om die relativisme van hedendaagse postmodernisme die hoof te bied. Dis tragies om te sien hoe honderde gemeentes en tienduisende Christene elke nuwe resep uitprobeer as dalk die allerantwoord op hulle insekuriteite. As jy vir niks staan nie, val jy immers vir alles

# Hoewel vandag akuut, was daar nog altyd 'n behoefte aan die duidelike verstaan van die hoekpenne van ons geloof. Daarom is daar van die vroegste tye af gepoog om dit te formuleer. Die necessariis moes van die nonnecessariis onderskei word. Dit was nodig om te weet wat kettery is en wat nie.
Die neerslag hiervan vind ons in die talle en talle belydenisskrifte wat deur die eeue ontstaan het. Wie hierdie konfessies aandagtig bestudeer, kom elke keer weer onder die indruk van die insig en versigtigheid waarmee dit verwoord is. Dit was waarlik die vadere se doel om die essensiële van die nie-essensiële te skei, en om eersgenoemde so akkuraat moontlik te definiëer.
Natuurlik moet steeds onthou word dat die belydenisskrifte menslike geskrifte is. Dit is dus feilbaar - en bly altyd toetsbaar aan die Woord van God as die enigste norm. Tog is hulle baie nuttig om ons te help om die eerste beginsels onder die knie te hê.
Lê die probleem nie juis hier nie? Is hierdie belydenisskrifte nie so uiteenlopend in hulle standpunte dat hulle meer bydra tot die verskeurdheid in die liggaam van Christus as iets anders nie? Hierdie algemene persepsie is die gevolg van onkunde! Die verskillende protestantse konfessies stem sekerlik 95% ooreen, hoewel dit verskillende woorde mag gebruik. Dit geld selfs van die wat aan verskillende kante van die spektrum lê - soos die Anglikane se 39 Articles enersyds, en die Baptiste se 1689 Belydenis andersyds. Eintlik loop die paaie net uiteen as dit oor kerkregering en die doop gaan.
Wat van die leer oor die laaste dinge? Dis betekenisvol - en onderstreep die vadere se wysheid - dat hulle eskatologiese detail as intra-konfessioneel beskou het. Omdat hulle verstaan het dat Bybelse gegewens oor die laaste tye verskillend vertolk kan word, het hulle hul beperk tot die groot lyne waaroor almal saamstem. Die fyner besonderhede is as non-necessariis beskou.

Drie neutedop formulerings

# Dit is baie nuttig om ons essensiële geloof in 'n neutedop te formuleer. Hoe kernagtig kan ons dit stel? Wat is die minimum vereistes vir regsinnigheid?
Onderstaande drie formules kan baie help om ons deur die doolhof te lei (oor hierdie onderwerp is natuurlik baie meer te sê):

# Belangrikste en omvangrykste is die vyf wekroepe van die sestiende eeuse Reformasie:

Sola et tota Scriptura (alleen die Skrif, maar die hele Skrif); Sola gratia (alleen genade); Solus Christus (alleen Christus); Sola fide (alleen geloof); Soli Deo gloria (alleen die eer van God).

# Nog 'n formule fokus spesifiek op ons verlossing en die gevolge daarvan:

Ons word gered uit genade alleen, op grond van Christus se verdienste alleen, deur geloof alleen, tot goeie werke, en daarom volgens goeie werke.

# Derdens is daar die volgende:

Ons geloof moet Woordgefundeerd, Godgesentreerd en Christusgefokus wees.

Enkele slotgedagtes

# Een van die kosbaarste lesse wat individuele Christene kan leer - selfs gemeentes - is om hierdie eenvoudige gesegde uit te leef: Major in God's majors, not in His minors! Tot die mate wat ons behep raak met sekondêre sake, tot daardie mate is ons geloof minder as wat dit moet wees en verspil ons tyd, energie en geld op dit wat nie regtig sentraal is in God se wil vir ons lewens nie. Dit is een van die grootste redes waarom Christene se dienswerk nie standhoudend is nie en spoedig in vlamme opgaan (1Kor 3:11-15). En baie dikwels is presies dit die rede waarom selfs ywerige gelowiges met mekaar twis kry.

# Veral predikers moet hierdie les ter harte neem. As hulle prediking nie Woordgefundeerd, Godgesentreerd en Christusgefokus is nie, hoe kan hulle verwag dat die Here dit moet seën en dat dit mense moet opbou in die allerheiligste geloof? Stories mag vermaak, mensgesentreerde sentimentaliteit mag tot trane beweeg, sambokprediking mag mense verskrik, kort ou prekies ("sermonettes") mag in vleeslike kerkgangers se kraam pas, omdat dit hulle gewetens troos - maar niks hiervan bekeer regtig nie en dit bou nie op nie, want dis nie Christus-prediking nie. En niks of niemand is meer sentraal, fundamenteel en noodsaaklik in God se Woord as Hý nie.
Jan Alleman assosiëer die woord "om te preek" met moets en moenies ("Moenie vir my préék nie!"). Hulle dink aan prediking in moralistiese terme. Waarom? Daar kan net een rede voor wees: dis hoe daar tipies gepreek word - nie net deur predikante nie, maar ook deur ouers en onderwysers. Maar dis alles behalwe wat die Nuwe Testament met die begrip bedoel. Prediking volgens die Skrif is om die groot dade van God te proklameer - veral Sy grootse verlossingswerk in Christus. En jy hou nie op nie, voordat mense nie van vensterbanke afval nie (Hd 20:9). Sê die apostel nie in 1Kor 2:2 nie: "Ek het my voorgeneem om met julle oor niks anders te praat nie as oor Jesus as die Christus, en wel oor Hom as die gekruisigde." En die Galasiërs word deur Paulus daaraan herinner dat hy Jesus Christus voor hulle oë afgeskilder het (OAV) sodat hulle Hom as 't ware aan die kruis kon sien hang (Gl 3:1).
Spurgeon se Christusgesentreerdheid blyk uit die eerste woorde wat hy in 'n nuut-geboude Metropolitan Tabernacle gesê het - die kerkgebou wat die skares moes akkommodeer wat na sy prediking kom luister het: "Mag die tema van die prediking in hierdie gebou altyd die persoon van Jesus Christus wees. Ek is nooit skaam om te sê dat ek 'n Calvinis is nie; ek maak geen geheim daarvan dat ek 'n Baptis is nie; maar as iemand my vra wat my diepste geloofsoortuiging is, kan ek net één antwoord gee: Jesus Christus, en Hy alleen!"

# In sy boek, The Great Evangelical Disaster, vertel Francis Schaeffer van 'n rotsrif bo in die berge naby sy tuiste in Switserland. Weerskante van hierdie rif is daar twee diep valleie. Wanneer dit swaar sneeu, word die rif heeltemal bedek. Die bank sneeu bo-oor is dan ononderbroke en aaneenlopend. Die eenheid daarvan is egter net 'n illusie. Want die skerp rif is 'n waterskeiding. Dit beteken dat een deel van die sneeu, as dit smelt, na die een vallei afloop, en 'n ander deel, in direkte kontak daarmee, na die teenoorgestelde vallei.
Dit is egter nie al nie. Die een vallei is deel van die Rynrivier se opvanggebied. Dit beteken dat water wat aan daardie kant afvloei, mettertyd in die Ryn beland, en uiteindelik in die yskoue water van die Noordsee. Sneeu wat 'n tree daarvandaan smelt, beland egter in die Geneefse meer, daarna in die Rhonerivier, en uiteindelik in die warm waters van die Middelandse See - 'n duisend myl vanaf die Rynmonding.
Dis wat 'n waterskeiding doen - dit sny, dit verdeel, dit bepaal bestemmings. Waterskeidings is lotsbepalend.
Schaeffer gaan dan voort om aan te toon dat die kerk se Skrifbeskouing so 'n waterskeiding is. Inderdaad! Wat ons glo oor die Bybel is in elke opsig lotsbepalend. Die effekte daarvan kring baie ver uit - tot geslagte ná ons. Maar wat van hierdie fundamentele saak geld, geld uiteraard ook van die ander absolutes van ons geloof. God se waarheid is 'n waarheid in ekwilibrium. Verskuif die hoekpenne dus net 'n halftree, versteur die benchmarks net effens - en kantelinge vind plaas wat die lewens en bestemmings van tallose mense ingrypend raak.
Laat ons nooit vergeet nie: die kerk wat ons kinders en kleinkinders op ewigheidspaaie moet lei, word vandag gevorm. 'n Enorme roeping rus op ons!

Enkele vrae vir bespreking

1. Vir watter waardes en waarhede is jy bereid om te sterf? Waar trek jy die streep?

2. Die begrip fundamentalisme het sy oorsprong aan die begin van die 20ste eeu, toe 'n aantal evangeliese kerkleiers en teoloë die fundamentele waarhede van die Christelike geloof in 'n reeks boeke uiteengesit het. Sedertdien het dit 'n baie negatiewe begrip geword. Wat verstaan jý vandag onder die begrip? Is die prediking in jou gemeente fundamentalisties of nie? Wat dink jy daarvan?

3. As jy na die kerk van ons dag kyk, wat dink jy daarvan? Wat doen jy daaraan?

4. Met sekere mense wat hulleself Christene noem, is dit baie moeilik om gemeenskap te ervaar. Waarom? Wat beskou jy as minimum vereistes vir in-diepte gemeenskap en eenheid?

5. Wat weet jy van die Postmodernisme - die lewens- en wêreldbeskouing wat toenemend ons samelewing beheers?

6. Wat doen jy om jou kinders toe te rus vir die uitdagings van môre? Hoe leer jy hulle die fundamentele waarhede van die Skrif, en om vanuit eerste beginsels te dink?

7. As ons dan moet oppas dat ons nie deur bloot moralistiese opvoeding van ons kinders klein Fariseërs maak nie, wat moet ons dan wel vir hulle leer?

Nico van der Walt

KNIBBEL No.17 - BRIEF AAN 'N GAY

Beste Jan (denkbeeldige naam),

Dankie vir jou brief. Ek kan nie anders as om jou reguit en eerlik te antwoord nie. Maar moenie dink ek praat vanuit die hoogte nie. Die teendeel is waar - want na amper 40 jaar op die pad van heiligmaking (en in mý geval was dit maar dikwels 'n pad van mislukking) - is ek só fyn en flenters gemaal dat hovaardigheid, skynheiligheid of trots van my 'n patetiese huigelaar sou maak.
As daar een ding soos 'n paal bo water staan, dan is dit die realiteit van die sondeval. Almal van ons worstel daarmee - die een só, die ander sus; die een meer, die ander minder. Ons is almal gebroke; ons het almal ons achilleshiele. Maar Christus het gekom om die skepping, met die mens as hoof daarvan, tot sy eertydse heerlikheid te herstel (trouens, om dit verder te voer). Hy is die tweede mens, die laaste Adam (1kor 15:45, 47), en Hy het die fondament daarvan eens en vir altyd, onomkeerbaar en volmaak in posisie geplaas. Maar die bouwerk van die bostruktuur is 'n lang, moeisame en gewelddadige proses, om dit sagkens te stel. Waarom so lank en moeisaam weet ek nie. Maar vir Hom is 'n duisend jaar soos een dag, en omgekeerd. In die proses roep Hy mense as medewerkers. Vir hulle sê Hy: "the kingdom of heaven has been forcefully advancing, and forceful men lay hold of it" (Mt 11:12, NIV). Hy sê voorts ons moet elke dag ons kruis opneem en Hom volg. Onder meer moet ons die teenwoordigheid van die koninkryk aan 'n gevalle wêreld demonstreer met 'n heilige lewe - wat basies inhou dat ons 'n lewe moet leef in harmonie met die komende nuwe skepping. Aangesien dit meteen ook 'n terugkeer is na die volmaakthede van die eerste skepping, word ons onder meer geroep om die oorspronklike skeppingsverordeninge uit te leef. En dis waar ons worstelinge inkom - ons wat ons kruis opgeneem het, wat onsself ge-commit het om die prys van dissipelskap te betaal.
Ek leef in 'n wêreld waar daar elke jaar honderde, dalk duisende babas met alkohol-sindroom gebore word. Afgesien van sekere gestremdhede wat sulke persone mag hê, het hulle waarskynlik ook 'n (aangebore) geneigdheid tot alkoholisme. Dit op sigself is hoegenaamd nie diskwalifiserend vir redding nie - God red immers sondaars, as sondaars. Baie van hulle getuig dan ook van God se reddende genade in Christus, en hulle lewenstyl getuig dienooreenkomstig. Maar soos almal van ons word ook hulle geroep om in die geloof Christus en Sy verdienste vas te gryp - en om dan in gehoorsaamheid aan hulle Verlosser die heiligmaking na te jaag as demonstrasie van die realiteit van die koninkryk in hulle lewens en dat hulle onderweg is na die vervolmaking van hul verlossing (Hb 12:14). Geheelonthouding is vir seker die pad wat húlle moet stap, anders speel hulle met vuur. Dis húlle kruis wat hulle moet dra, nie myne nie (alkohol is vir my geen probleem nie). Is dit maklik vir hulle? Inteendeel, inteendeel! Noodsaaklik? Absoluut, absoluut! "Mense wat hulle kragtig inspan, kry dit (die koninkryk) in besit" (Mt 11:12, NAV). Het mens simpatie met hulle? Jou hart breek!
Dit bring my uiteindelik by jóú situasie.
Laat ek dit allereers en onomwonde stel: as dit oor seksuele oriëntasie en lewenstyl gaan, aanvaar ek dit as aksiomaties dat God die mens oorspronklik heteroseksueel geskape het, en dat Hy die huwelik ingestel het as 'n lewenslange en eksklusiewe liefdesverhouding tussen een man en een vrou. Ek het waardering daarvoor dat jy ook 'n premie plaas op die permanensie van jou verhouding met jou lewensmaat. Maar, en dis die vraag, is die feit dat hy van dieselfde geslag as jy is in harmonie met God se skeppingsverordeninge? Is dit in orde vir 'n Christen om in 'n gay-verhouding te leef - ongeag hoe onderling getrou dit ook al mag wees? Hoe sou 'n mens so 'n lewenstyl rym met die talle Skrifuitsprake wat hulle (wat my betref sonder twyfel) sterk teen soiets uitspreek?
Ek glo dat sommige mense gebore word met 'n gay-geneigdheid of oriëntasie. Ek ken 'n paar volwasse gays reeds vanaf hulle geboorte, en in die geval van sekere van hulle was dit reeds in hulle peuterstadium onmiskenbaar duidelik dat hulle verskil van ander seuntjies. Ek kan dus nie anders as om te aanvaar dat daar 'n aangebore geneigdheid tot gay-wees in hulle geval was nie. Maar dit verander niks aan die problematiek nie. Ék is gebore met 'n baie sterk aangetrokkenheid tot elke mooi vrou, maar dit gee my geen vrypas om my aan haar te vergryp nie - selfs al was ek nie getroud nie (verskoon as ek dit ietwat kru uitdruk). Natuurlik dink ek nie hierdie aangebore geneigdheid tot dieselfde geslag geld vir almal wat 'n gay-lewenstyl volg nie, maar vir 'n sekere persentasie wel.
Een van die skeppingsverordeninge het te doen met die seksuele, die verhouding tussen geslagte en die huwelik. Híér, waarskynlik veel meer as in die geval van enige van die ander verordeninge, lê jou worsteling. Ekself is hetero-seksueel, en is bevoorreg om getroud te wees. Maar moenie dink dat ek geen stryd op hierdie gebied het nie. Ek was nie altyd getroud nie. En nog steeds sê die Here vir my dat ek reeds met 'n vrou egbreek gepleeg het as ek na haar kyk om haar te begeer. En laat ek jou verseker, 'n mooi vrou het nie minder mooi vir my geraak vandat ek getroud is nie. En helaas lyk dit nie vir my die probleem gaan weg soos ek ouer word nie. My punt is dít, al sit die aangetrokkenheid tot die teenoorgestelde geslag in my gene, het ek my eie stryd om te stry (soms intens) - ten spyte daarvan dat ek getroud is. Maar jy ís darem getroud, sê jy. Ja, dis waar; jou punt is gemaak. Maar wat van die derduisende heteroseksuele mans wat vir jare nie in 'n huwelik is nie - oujongkêrels, wewenaars, geskeides, gestremdes? Het hulle 'n vrypas om die sewende gebod geweld aan te doen?
Vir geen oomblik kan ek aanvaar dat 'n gay se seksuele drange sterker is as die van 'n hetero-seksueel nie.
Laat daar geen onduidelikheid oor wees nie, elke mens het sy eie pak om te dra. Ja, dit wissel van persoon tot persoon - in aard en in intensiteit - maar almal van ons se weerstand teen die sonde is meermale 'n stryd om lewe of dood (Hb 12:4).
Kortom gestel: as ek God se Woord op sigwaarde lees, nes dit daar staan, lyk dit vir my duidelik dat Hy iemand wat 'n aangetrokkenheid tot dieselfde geslag ervaar, en nie tot die teenoorgestelde geslag nie (al is hy of sy so gebore), roep om selibaat te lewe. So 'n persoon moet hom dan onder die soewereine en kragtige hand van God verneder en sy lot in oorgawe aanvaar - ongeag hoe oneindig hartseer en moeilik dit ook al mag wees. Ander van ons is lelik gebore, of dom, of kruppel, of met 'n aangebore siekte, of wat ook al. En dit is dan waarmee so 'n persoon moet vrede maak.
Ek wens ek kon dit sagter stel. Ek wens ek kon dit kwalifiseer. Maar integriteit in my omgang met God se Woord en my gewete laat my eenvoudig nie toe nie. Sê ek wat ek sê uit die hoogte en sonder simpatie? Sê ek dit veroordelend? Die Here weet dat dit nie so is nie! Daarvoor is ek té bewus van my eie strompelings en struikelings op die pad onderweg na gelykvormigheid aan Christus.
Wat is die bottom line? Elkeen van ons moet met sy eie gewete saamleef. Elkeen van ons moet in integriteit met God se vasstaande Woord omgaan. Elkeen van ons moet verantwoordelikheid vir homself aanvaar (Eseg 18). Elkeen van ons gaan uiteindelik vir homself aan God verantwoording moet doen. En elkeen van ons sal eenvoudig Sý beoordeling van ons lewens moet aanvaar - asook dit wat Hy as Groot Regter vir ons vir die ewigheid uitmeet.
Mag die Here ons help om elke dag ons kruis op te neem op die steil en nou pad van Jesus Christus wat na die ewige lewe lei.

Hartlike groete,

Nico van der Walt

KNIBBEL No.4 - ONS VERANTWOORDELIKHEID AS OUERS

Dis eenvoudig verbysterend as mens daaraan dink dat God in Sy geheimenisvolle wysheid en raad ouers verordineer het om lewe voort te bring - so te sê vanuit niks nie. 'n Nuwe wese - lewend, rasioneel, onsterflik! Kan enigiets wat ons hier op aarde vermag meer gewigtig en meer verhewe wees? Niks lig die mens tot 'n hoër vlak nie. Niks wat deur 'n skepsel verrig word, is grootser as dit nie - nie op aarde nie, nie in die hemel nie. Niks bring ons nader aan die status van ons almagtige Skepper as dit nie.
Die grootsheid van 'n baba se ontvangenis en geboorte word nie bloot gesien in die wondere van sy of haar liggaampie nie, verbysterend soos dit is. Die nog meer oorweldigende lê in die feit dat 'n unieke individu voortgebring is wat vir ewig sal lewe. As jong ouers na hulle baba kyk, moet hulle besef dis 'n onsterflike lewe wat hulle verwek het. Dis 'n vlam wat nooit weer geblus kan word nie, ongeag waardeur so 'n lewe in die jare wat voorlê ook al sal moet gaan. Dink daaraan, die een oomblik was daar niks nie; die volgende 'n wese wat persoonlik en bewustelik tot in alle ewigheid sal leef! In hierdie skepping is daar geen krag wat dit ongedaan kan maak nie. Die ouers het 'n lamp aangesteek wat lank nadat die son tot as verval het, steeds sal bly brand - óf met die heerlikheid van gelykvormigheid aan Christus, óf met die rokende vlam van uitsiglose wanhoop en ellende.
Dis die feit van hierdie twee eindbestemmings wat so 'n enorme verantwoordelikheid op ouers laai. Enersyds was hulle die instrumente wat aan elkeen van hulle kinders die gawe van ewige bestaan gegee het. Andersyds is dit húlle wat hul kinders vergiftig het met die erfsonde - die erfskuld wat 'n mens van die eerste lewensoomblik af onder God se toorn plaas, en die erfsmet wat jou van kleins af tot sonde laat neig. Kan daar dus 'n groter verantwoordelikheid op ons rus as om deur verkondiging, voorbeeld en voorbidding die Here se reddende ingrype in ons kinders se lewens te soek?
In Spr 22:6 word die ouer beveel om aan sy kind leiding te gee oor hoe hy of sy moet leef. Maar hoe móét 'n mens leef? Volgens Ef 6:4 moet ons ons kinders grootmaak in die weë van die Here. Maar wat ís die regte pad?
Wat ook al die antwoord, dít staan vas: vir die grootste gedeelte van 'n kind se opvoedingstyd is hy of sy totaal onbekwaam om hierdie vraag te antwoord. Hy kan trouens nie eers begin om dit te doen nie. Dis gevolglik onontkombaar: die ouer moet vir hom of haar besluit! Natuurlik moet ouers hulle kinders toelaat om selfstandig en individueel te ontwikkel. Natuurlik kan ons nie hulle persoonlikhede en voorkeure soos lood in ons eie groefies giet nie. Maar dat God in Sy soewereine wysheid besluit het om aan ons 'n ontsaglik belangrike rol toe te ken in die vorming van ons kinders, staan so vas soos die berge! En elke ouer mag en moet alles wat die Here tot sy beskikking stel in die proses gebruik. Hy moet elke geleentheid gebruik, hy moet die tyd uitkoop. Hy moet die voorbeeld stel, hy moet lering gee, hy moet die roede gebruik. Sonder huiwering moet hy sy meerdere kennis, ervaring en vermoëns gebruik om die waarheid, asook dit wat reg en verkeerd is, in die jong gemoed te vestig. Hy moet die kind alles leer wat hý geleer het. In die proses sal hy hom noodwendig oortuig, of probeer oortuig, waarvan hý oortuig is.
Hoe kragtig is hierdie invloed nie! Vir alle praktiese doeleindes lewer dit die kind aan sy ouers uit. En hy is - in elk geval aanvanklik - totaal onmagtig om dit te weerstaan. Dis hoekom appels na aan bome val. En dit het nie net met genetika te doen nie; dit het net soveel met opvoeding te doen.
Nêrens anders gee God aan die mens soveel mag nie. Wat is meer verreikend? Wat raak 'n medemens meer ingrypend? Wat dra meer langtermyn-gewig? Wat het meer ewigheidsbetekenis? En presies hier lê die rede vir die skrikwekkende verantwoordelikheid wat op elke ouerpaar rus! As die Here dan vir jou en my as ouers 'n bykans goddelike rol gegee het in die voortbring en vorming van ons kinders - selfs wat hulle ewige lot betref - durf ons hierdie roeping verwaarloos? O, mag die Here ons help!
As ons dan so 'n belangrike rol in ons kinders se lewens speel, kom staan 'n vraag vierkantig voor ons: wat is die heel belangrikste inset wat ek in hulle lewens kan en moet maak? Wat moet ek meer as enigiets anders by hulle tuisbring? Baie sal antwoord: morele waardes - die verskil tussen reg en verkeerd! Gewis is dit van die allergrootste belang. Sonder twyfel lê dit aan die hart van opvoeding. En tog is dit nié die heel belangrikste nie. Moraliteit op sigself sal immers aan niemand die ewige lewe besorg nie. Wat is dan die summum bonum? Waarheid! Waarheid! Waarheid!
En wat is die hoekpilare van die waarheid waarsonder ons nie ons kinders die wêreld mag instuur nie? God - Sy heilige karakter en volmaakte standaarde soos Hy dit aan ons geopenbaar het. Die mens - sy onontkombare rentmeesterskap en gepaardgaande aanspreeklikheid voor sy Skepper, maar ook sy mislukking in hierdie verhewe roeping. Jesus Christus - God se enigste maar volmaakte oplossing vir ons verskriklike dilemma.
Nou lê dit voor die hand dat hierdie elemente van die waarheid wat tot in alle ewigheid saak maak, bloot akademiese inligting vir ons kinders sal wees as hulle nie elke dag sien hoe dit óns lewens beheers nie. Ons moet dit as 't ware modelleer. En hulle moet nóg mense sien in wie se lewens dit 'n ingrypende verskil maak. En hulle moet die onmiskenbare verskil sien tussen diegene vir wie Christus die weg, die waarheid en die lewe is, en diegene wat maar gewoon afdryf in die stroom van hierdie wêreld se beheptheid met selfhandhawing, selfbevoordeling en selfbevrediging.
Die diepste essensie van ons opvoedingstaak as ouers is om dag na dag die waarheid by hulle in te prent deur 'n lewe van dissipelskap voor hulle oë. Dis om hulle geduldig te leer en te laat leer. Dis om hulle gewetens te slyp op die steen van God se wet. Dis om sonder ophou vir hulle te bid - dat die Here Sy waarheid diep in hulle harte sal ingrafeer. Dis om by 'n gemeente in te skakel waar die volle raad van God twee-en-vyftig Sondae per jaar gepreek word - en waar die lidmate in Jesus se voetspore stap en God die Vader in gees en waarheid aanbid. Dis om jou kinders te leer dat daar 'n verskil is tussen waarheid en leuen, tussen egtheid en skynheiligheid, tussen lig en duisternis.
Laat ons in 'n duisend ander dinge misluk, maar nie hierin nie! En wat van dié van ons wie se mislukking 'n onomkeerbare feit is? By God is daar altyd vergiffenis vir die ootmoedige. En wanneer 'n ootmoedige bid, is amper niks onomkeerbaar nie!

Nico van der Walt

KNIBBEL No.3 - POSTMODERNISME - Filosofie van twyfel

Die gees van ons tyd

'n Nuwe begrip het die afgelope paar jaar verskyn en kry al hoe meer aandag in die media. Die koerante is vol daarvan. Postmodernisme is die gees van die tyd!
Dat dit iets is waarvan ons deeglik moet kennis neem, is gewis. Moenie dink dis net 'n vinnig-verbygaande gier in filosofiese kringe nie. Nee, Postmodernisme is met ons. Ons kinders kry dit by die skole in, TV en tydskrifte drup daarvan, dis besig om ons samelewing onherroeplik te verander. En Postmodernisme het homself arrogant in die gestoeltes van kerk en teologie kom sitmaak.
Waaroor gaan dit, as ons praat van Postmodernisme?

Die aufklärung

Voordat mens na Postmodernisme kan kyk, moet jy sekerlik eers verstaan wat die Modernisme is waarvan Postmodernisme die post is. Die moderne wêreld is tydens die Aufklärung, oftewel die Verligting van die vroeë agtiende eeu gebore. Die uitstaande filosoof van hierdie tyd was 'n Duitse professor aan die Universiteit van Königsberg, Immanuel Kant (1724-1804). Geen ander denker het die lewens- en wêreldbeskouing van die negentiende en twintigste eeue meer ingrypend beïnvloed as hierdie man nie. In 1784 skryf hy 'n artikel waarin hy die vraag vra, wat is die Aufklärung? Eenvoudig gestel kom sy antwoord hierop neer: dis die mens se mondigwording! Uiteindelik, sê hy, het die mens geleer om vir homself te dink ‒ onafhanklik van die Bybel, of die kerk, of die staat se voorskrifte.
Kant het geleer dat alle kennis slegs gebaseer is op sintuiglike waarneming (empirisisme), maar dat die rede dit dan moet vertolk, verwerk en orden (rasionalisme). Dit het gelei tot die wydverspreide mite van totaal objektiewe wetenskap en 'n diep vooroordeel teen die bonatuurlike. Groot dele van die Bybel, soos die maagdelike geboorte van Christus, wonderwerke, Christus se opstanding, ensovoorts, is dus onaanvaarbaar. En, natuurlik, die Goddelike oorsprong en gesag van die Woord het Kant se toets ook nie geslaag nie.
Die Modernisme beskou die rede dus as outonoom. Dis nie onderworpe aan 'n gesag wat van buite af kom nie ‒ daarom ook nie aan God se Woord nie.

Modernistiese teologie

Soos maar altyd was daar destyds ook 'n klomp teoloë wat in hulle sug om iets nuuts te sê agter die gees van die tyd aangedraf het. Liberale teologie steek dus kort na Kant se dood sy kop in Duitsland uit. Gou-gou is dit mode om die Bybel aan allerlei wetenskaplike en historiese ondersoeke te onderwerp. Navorsing poog om die sogenaamde historiese Jesus op te diep uit die Nuwe Testament se verpakkingsmateriaal ‒ subjektiewe belewinge, volkslegendes, aandikkings en naakte leuens. Die evangelie moet gedemitologiseer word. Talle en talle navorsingstukke sien die lig. Daar is egter één probleem ‒ nie een stem met 'n ander saam nie.

Reaksiestrominge

Reaksie teen teologiese Liberalisme bly nie uit nie.
Bekendste hiervan is seker die Neo-Ortodoksie ‒ met teoloë soos Karl Barth (1886-1968) en Emil Brunner (1889-1966) aan die spits. Een van Barth se beskouinge is dat die Bybel nie die Woord van God is nie, maar dat dit die Woord van God word ‒ wanneer dit subjektief tot jou spreek. Openbaring is dus 'n gebeurtenis, 'n ontmoeting. Hierdie reaksie teen rasionalisme maak natuurlik opnuut voorsiening vir godsdienstige verinniging en belewing. Probleem is net dat dit die objektiewe waarheid van die Bybel by die agterdeur uitvee. Barth verwerp dan ook die idee dat die Christelike geloof 'n reeks proposisionele waarhede is. Vir hom is teologie nie 'n ondersoek van vasgelegde openbaring nie, maar 'n gesprek, 'n proses, 'n aktiewe stryd. Die Christelike geloof, sê hy, is die dinamika wat ontstaan as mens deur die evangelie gegryp word, aan die een kant, en gekonfronteer word met 'n sondige wêreld waarin jy dit moet uitleef, aan die ander kant. Hoewel Barthianisme sy waarheidsmomente het, maak dit helaas die deur wyd oop vir individualisme ("dit gaan oor mý wandel met die Here!"), subjektivisme ("in my Christenskap is niks belangriker as belewing nie!") en relativisme ("dis OK as jy dit nie kan aanvaar nie, maar vir mý is dit waarheid!").
'n Ander invloedryke reaksie teen Teologiese Liberalisme vind ons in die pragmatisme van sekere sektore van Amerikaanse Evangelicalism ("as dit werk, is dit in orde!"). Die mensgesentreerde argument teen modernisme is dus: "Al kan ons nie die Bybel bewys nie, kyk net watter wonderlike effekte het die evangelie in menselewens. Dit maak van die wêreld 'n beter plek!"
Hand-om-die-lyf hiermee loop natuurlik die wêreldwye Charismatiese Beweging, met sy eiesoortige pragmatisme en belewingsbeheptheid.
En in hulle reaksie teen die teologiese Liberalisme van die Modernisme dra elkeen van hierdie strominge hulle eie klippe aan vir die fondamente van Postmodernisme binne die kerk.

Die sonsondergang van modernisme

Verskeie faktore het in die twintigste eeu bygedra tot ondermyning van die Modernisme.
Eerstens was daar ontwikkelinge in die natuurwetenskappe wat begin toon het dat Immanuel Kant se uitgangspunte nie water hou nie. Belangrikste hiervan is waarskynlik Einstein se relatiwiteitsteorie.
Tweedens is die Modernisme se optimisme oor menslike vooruitgang gestuit deur twee wêreldoorloë, asook tegnologiese ontwikkelinge wat oënskynlik ernstige bedreiging inhou vir ons voortbestaan. Die mens se rede en wetenskap was besig om monsters te skep wat tot sy uitdelging kon lei: die kernbom, industrialisasie, gepaardgaande ekologiese vernietiging, ensovoorts.
Derdens het die groot politieke kragte ‒ Nazisme en Kommunisme ‒ 'n diep wantroue veroorsaak in ideologie en dogmatiese aansprake. Op 'n kleiner skaal is dieselfde dinamika tans in Suid-Afrika sigbaar. Apartheid se ineenstorting het 'n onrusbarende politieke en oortuigingsapatie by veral ons jongmense meegebring. Die Afrikaanse Kerke, wat Apartheid Bybels probeer regverdig het, verkeer in 'n ernstige gesagskrisis. En die dae is verby dat 'n dominee sonder meer geglo word, bloot omdat hy 'n "gesant van die Here" sou wees.
'n Heel nuwe wêreld het dus in die laaste kwart van die twintigste eeu opgedaag, veral die laaste tien jaar. Teenoor die Modernisme se aandrang dat die enigste werklikheid dit is wat ons sintuiglik kan waarneem, het 'n nuwe beheptheid met die religieuse na vore getree. New Age, Oosterse mistisisme en die okkulte is in. 'n Terugkeer na die aarde maak dikwels meer emosies wakker as die ambisie om wetenskaplik en tegnologies te ontwikkel. Mense raak toenemend siek en sat vir die dryf van die kapitalisme. Hordes jongmense het net nie meer ideale nie, om nie eers van sterk oortuigings te praat nie.
Modernisme se beklemtoning van die rede moes oor die afgelope dekade of twee plek maak vir emosie, belewing en gevoel. Mense sê nie meer iets "is" so nie; hulle sê hulle "voel" so of so oor 'n saak.

Filosofiese oorspronge

Postmodernisme is gesneller deur ontwikkelinge in die literatuurkritiek. Daar word só geredeneer: 'n spreker of skrywer se woorde is bloot uitdrukkings van sy innerlike belewinge en beteken baie meer as wat hy bedoel ‒ of selfs kan verstaan. Wie kán in elk geval presies onder woorde bring wat hy wil sê? Die hoorder of leser moet dus maar sy eie betekenis aan die betrokke woorde heg. Eintlik gebeur dit vanself. En dís 'n intens persoonlike en interne saak. Elkeen doen dit op sy eie manier.
Dit bring dus mee dat betekenis in die finale analise in die hoorder of leser lê, nie in die woord self nie. Daar is dus net soveel betekenisse as wat daar vertolkers is. En daar is geen objektiewe standaard om dit aan te meet nie.
Hieruit volg nou die drie pilare van Postmodernisme:

Dekonstruksionisme : alles is relatief
As definisie en waarheid nie absoluut is nie, beteken dit dat dit voortdurend aangepas kan word sonder enige vrees vir teenspraak. En as daar nie so iets soos absolute waarheid is nie, kan daar ook nie iets soos die leuen wees nie. Dit gaan alles oor vertolking.
Vir die postmodernis is waardes soos vaste oortuigings en konsekwentheid fundamentalisties ‒ en dus verkeerd. Dit beteken dat elke mens meer as een "persoonlikheid" kan hê ‒ godsdienstig, seksueel, professioneel, polities, ensovoorts. En nie een hiervan hoef in pas met die ander te wees nie.
Dis waarom van "dekonstruksionisme" gepraat word. Konstruksie is om aan mekaar te sit, dekonstruksie om uit mekaar te haal. En vir die postmodernis maak dit nie saak as dieselfde mens meer as een rol speel nie. As hy Vrydagaand sedeloos optree, kan hy Sondag rustig in die kerk sit sonder gewetenswroeging. Die een kompartement van sy lewe hoef nie betrekking te hê op die ander nie. Wie het gesê daar moet konsekwentheid in sy lewe wees?

Pluralisme : die waarheidsvraag
Pluralisme sê dat absolute waarheid nie kenbaar is nie en dat twyfel normaal is. Daarom is godsdienstige waardes 'n kwessie van eie keuse. Objektiewe, universele en onveranderlike ortodoksie bestaan nie. Dus is daar nie iets soos kettery nie. Die enigste kettery is om enigiets kettery te noem. Geen godsdienstige beskouing durf homself as die enigste legitieme siening aanmatig nie. En nog minder kan dit ander beskouings as verkeerd afmaak.
Persoonlike keuse is dus alles. Ons leef in die era van doen-dit-self godsdiens. Elkeen maak sy eie god op ‒ soos dit hom pas. En niemand hoef een van die bestaande opsies te kies nie. Elkeen kan sy eie filosofiese en godsdienstige sisteem opbou deur waar jy ook al wil 'n handvol te gaan haal. Geïnstitusionaliseerde en vasgelegde ortodoksie is uit; tuisgemaakte, saamgeflanste en persoonlike spiritualiteit is in. Elkeen selekteer na hartelus vanuit die eeu-oue en wêreldwye verskeidenheid.
En terwyl alle opsies ewe legitiem is, is die maatstaf wat saak maak dié van opwinding. Die Postmodernisme is in die eerste instansie 'n kultuur op soek na belewing, eerder as na waarheid (waarin dit in elk geval nie glo nie).

Relativisme : wat is reg en verkeerd?
Wat die etiek betref, het elkeen die reg om sy eie morele standaarde te kies. Aangesien daar geen objektiewe en algemeen geldende norme is nie, moet elkeen in elke betrokke situasie self kies wat vir hóm reg of verkeerd is.
Die postmoderne wêreld het beswaarlik nog 'n samelewingskonsensus oor reg en verkeerd. Weliswaar word baie gedebatteer daaroor. Maar meestal is dit net 'n uitpak van elkeen se gevoelens oor die saak. Jy het jou opinie en ek myne ‒ en dis in orde so. Sélf is die middelpunt van moraliteit; etiek is geprivatiseer. Al wat aanstoot gee, is enige aanspraak op gesagvolle absolutes.
'n Tipiese benadering sal dus só klink: "As dit vir jóú waar en reg is, is dit OK met my. Moet dit net nie op my afdwing nie. Vir mý is dit en dat waar en reg. Ons is elkeen vry om sy eie gevoel oor die saak te hê. En as ons mekaar duld, kan ons in vrede saamleef en saamwerk."

Saamgevat

Volgens Postmodernisme is daar nie regtig iets soos objektiewe, vasstaande en universele waarheid nie ‒ alles is subjektief-persoonlike en relatiewe belewing.
Dus: as iets vir jóú waar is, dan is dit waar. En dis goed so. Aanvaar net dat iets ánders vir jou buurman waar kan wees. Glo dus wat jy wil. Moet net nie dogmaties (of fundamentalisties) daaroor raak nie. Enige oortuiging is dus in orde ‒ solank jy net nie sê dat 'n ander verkeerd is nie. Dís die enigste oortuiging wat verkeerd is.
Met die aandrang op absolute waarheid het Postmodernisme min geduld. Want dit bedreig mense se keusevryheid. Soos in die Modernisme is die mens ook hier die middelpunt en outonoom. Hy is sy eie norm ‒ 'n wet vir homself. Hy is sy eie god! En hier is ons terug by die oer-oue hart van sonde. Vat hieraan, en skielik is Postmodernisme glad nie meer so verdraagsaam nie.

Slotsom

Tot die mate wat kerk en teologie Postmodernisme aan boord neem, sal dit ten minste twee gevolge hê:
Eerstens sal die kerk algaande sy greep op objektiewe, geopenbaarde waarheid verloor; moreel al hoe meer akkommoderend raak; en ophou om die evangelie van Christus as enigste Middelaar uit te dra. Spoedig sal die kerk sy geloof versaak, sy identiteit verloor en sy roeping verbeur.
Tweedens sal die kerk beleef waarvan die Prediker praat. Hierdie filosofie van twyfel, wat alles versubjektiveer en relativeer, moet noodwendig lei tot sinloosheid ‒ en uiteindelik tot agnostisime. As niks vas is nie, waar sal ons uitvind óf daar 'n God is? Hoe sal ons weet wie of wat Hy is? En as ons dit nie weet nie, is alles, letterlik alles, futiel ‒ 'n waardelose gejaag na wind!
Ter plaatse is die aanslag teen die evangelie tans nie vervolging nie, maar relativering. Is Christus die enigste weg tot die Vader? Wie is ons om te sê ander is verkeerd? Maar voor ons ons oë uitvee, kan dit maklik in vervolging omsit ‒ teen diegene wat kompromieloos aandring op die absolute en unieke aard van die Christelike geloof.

Nico van der Walt

KNIBBEL No.2 - VERBYSTERENDE SOEWEREINITEIT

U het my gevorm, my aanmekaar geweef in die skoot van my moeder.

Ek wil U loof, want U het my op ‘n wonderbaarlike wyse geskep. Wat U gedoen het, vervul my met verwondering. Dit weet ek seker:

geen been van my was vir U verborge toe ek gevorm is waar niemand dit kon sien nie, toe ek aanmekaargeweef is diep in die moederskoot.

U het my al gesien toe ek nog ongebore was, al my lewensdae was in U boek opgeskrywe nog voordat ek gebore is.

Hoe wonderlik is U gedagtes vir my, o God, hoe magtig hulle almal!

As ek hulle sou wou opnoem, hulle is meer as wat daar sand is, en as ek daarmee klaar is, sou ek nog steeds met U te doen hê.

Ps 139:13-18

Dit is God se soewereine prerogatief om te skep - of om nié te skep nie.
Elke geboorte is die gevolg van 'n bepaalde vroulike eiersel wat deur 'n bepaalde manlike spermsel bevrug is.

My genetiese samestelling hang af van wátter spermsel my moeder bevrug het. So 'n bevrugting vind nie elke keer plaas nie, maar as dit wel gebeur, is dit deur een van die miljoene spermselle wat by 'n gegewe geleentheid teenwoordig is en elkeen van hulle sou dit eweneens kon doen. Dink daaraan: as dit 'n ander sperm was, het iemand anders met 'n ander genetika ontstaan!

In 'n proses van ongelooflike presisie word 'n bevrugte eiersel d.m.v. chromosome en gene van 'n chemiese bloudruk voorsien wat die verdere ontwikkeling van daardie mens vorentoe grootliks beheer. Dit bepaal hoe die selle sal verdeel en vermenigvuldig, hoe hulle in weefsel, bene, ledemate, organe en sintuie sal ontwikkel. Dit bepaal of so 'n mens manlik of vroulik sal wees, wit of swart, groot of klein, slim of dom, atleties of lomp. Dit bepaal die persoonlikheidstrekke, besondere aanlegte en temperamentele geneigdhede. Dit maak van so 'n persoon die unieke, unieke, unieke mens wat hy of sy is!

Wat meer is, wie en wat ek is, word nie slegs bepaal deur die fyn en eksakte detail van my bevrugting nie. Dink net aan alles wat dit moes vooraf gaan sodat ek die mens kan wees wat ek is! As groot-oupagrootjie sy verlowing met groot-oumagrootjie verbreek het om met 'n ander jeugliefde te trou, het ék nie vandag bestaan nie. En niemand sou my gemis het nie!

Elke keer as een bepaalde spermsel 'n bepaalde eiersel bevrug, ontstaan 'n mens wat tot in ewigheid sal bestaan. Dit geld nie net die onuitspreeklik bevoorregtes wat die ewige saligheid sal beërf nie; dit geld ook (oorweldigend!) alle ander mense.1 By hierdie skepping van 'n mens is ander mense as medewerkers betrokke - die ouers (en voorouers!). Hoe hierdie menslike medewerking ook al geskied - in heiligheid of in sondige wellus - God regeer onverstoorbaar soewerein bo-oor alles!

Op laasgenoemde werp die Here Jesus se geslagsregister in Matteus 1 insiggewende lig. Slegs vier vrouens (voor Maria) word genoem, en oor elkeen hang 'n vraagteken van behoorlikheid: Tamar; Ragab; Rut; Batseba ("die vrou van Urija", sodat ons nie vergeet nie).2

Waar staan jy? Óf ... Óf

Dit staan so vas soos die berge: óf God is volledig in beheer van alles, tot in die fynste besonderhede; óf Hy moet met krisisbestuur poog om die geskiedenis te stuur volgens Sy wil.

Per definisie kan die verloop van die geskiedenis net vasgelê wees indien één soewerein regeer. Die oomblik as 'n tweede onafhanklik begin werk - wat staan nog miljoene - het selfs God nie absolute beheer oor die verloop van sake nie. En dan kan ook Hy nie presies weet waar en wanneer alles gaan eindig nie.

Baie mense aanvaar dat God inderdaad die groot, histories-bepalende gebeure beheers. Dat Hy egter by die nietige betrokke is, kan hulle nie aanvaar nie. Maar uit bogenoemde volg dit onontkombaar: as God nie die geringe beheers nie, het Hy ook nie volkome beheer oor die groot dinge nie. Iets so infinitesimaals klein soos die bymekaarkom van 'n bepaalde spermsel en 'n bepaalde eiersel kan immers enorme historiese betekenis hê.

Dink net: as in Adolf Hitler se geval 'n ander een van die miljoene spermselle wat teenwoordig was die bepaalde eiersel bevrug het, is Adolfina Hitler dalk gebore. Of as sy ma die betrokke aand hoofpyn gehad het en ontvangenis eers ‘n maand later plaasgevind het, het hiérdie Hitler dalk ‘n balletdanser geword. En dan het ons waarskynlik nie 'n Tweede Wêreldoorlog gehad nie. Hoe anders sou die geskiedenis nie verloop het nie. En miljoene sou veel langer bekeringstyd gehad het!

Nog meer duiselingwekkend: God se verbysterende detail-regering strek terug oor die ontvangenis en lewens van al my voorsate - regdeur tot by Sy uitverkiesende raadsbesluit voor die grondlegging van die aarde!

Waarlik, as ‘n Christenman en sy vrou intieme gemeenskap het, veral as hulle poog om swanger te raak, is dit ‘n heilige saak. Bykans neem dit sakramentele dimensies aan! In die proses is hulle medewerkers van Sy ewige raadsplan!

Watter lig werp hierdie saak nie op die skrikwekkend onheilige praktyk van aborsie nie! Hoe glashelder verlig dit nie die kwelvraag van baie oor wanneer die lewe van ‘n fetus begin nie? Eers op tien weke? Twintig weke?

Nico van der Walt

KNIBBEL No.1 - MR. ETERNITY

Dis 'n koue aand in 1956 as die predikant van Burton Street Baptist Church in Sydney die skimagtige figuur van 'n knielende man raaksien. Dié is besig om iets op die sypaadjie te skryf. "Is jý tog nie Mnr. Ewigheid nie!", roep die pastor uit. Die kerk se skoonmaker kom regop ‒ 'n skraal en besondere kort figuurtjie ‒ en antwoord met 'n sagte stem: "Ja, ek is die skuldige, meneer!"
Na 26 jaar se gissings is die geheim van "Mr. Eternity" uiteindelik opgelos. Deur die dekades heen was die woord "Eternity" gereeld soggens orals op Sydney se sypaadjies geskryf ‒ 'n stuk of 500 000 keer in netjiese groot bordkryt-letters.
Arthur Stace se verhaal is 'n uitstaande getuienis oor God se genade vir 'n sondaar en hoe Hy met die kromste stok die reguitste houe kan slaan.
Arthur is in 1884 in Sydney gebore. Hy, sy twee broers en twee susters, moes dikwels onder sakke buitenshuis slaap om hulle dronk ouers se geweld te ontkom. Die kinders het oorleef deur afgelewerde melk en brood van stoeptrappies af te steel, en deur afvalkos uit vullisdromme op te diep. Van skoolgaan was daar nie eintlik sprake nie en Arthur is die lewe ongeletterd binne. Op veertien begin hy in 'n steenkoolmyn werk (sy susters word prostitute) en kort voor lank is hy 'n volslae alkoholis. Hy steel om vir sy drank te betaal en op vyftien is hy vir die eerste keer tronk toe. Later sou hy vertel: "Ek was voortdurend dronk, altyd platsak, deur en deur sleg en totaal sonder uitsig of hoop."
In 1914 sluit hy by die weermag aan en word 'n voetsoldaat aan die Franse front in die Eerste Wêreldoorlog. Na 1918 se vrede sit hy sy beskonke lewe in Sydney voort. In die aanloop tot die depressie verloor hy sy werk en al wat oorbly, is om bedelaar te word.
Uiteindelik word die ses-en-veertigjarige dronkaard in Augustus 1930 deur God se genade gearresteer. Saam met nog 'n klompie boemelaars is hy een aand na die St. Barnabas Kerk waar kos uitgedeel sou word. Hulle moes egter eers na die besoekende prediker luister. Onder die preek kyk hy na die Christene om hom ‒ en 'n diep begeerte om te kry wat hulle het, pak hom beet. Dan bid hy die eerste keer in sy lewe. Na die diens gaan pleit hy soos die tollenaar van ouds in 'n nabygeleë park om God se vergiffenis. En soos dit altyd gebeur as 'n sondaar hom werklik gebroke en werklik opreg voor God verootmoedig, word hy deur die Here se herskeppende krag oorspoel. Hy het koek en tee gaan soek, maar hy het die Verlosser gekry.
Dit was die einde van Arthur Stace se drinkery. Hy het spoedig weer 'n werk gekry. En sy voete was vasbeslote onderweg na selfrespek, lewenssin, bruikbaarheid en koninkryksnut.
Net meer as 2 jaar na sy bekering gaan woon Arthur 'n diens by in die Burton Street Baptist Church. Die prediker is die vurige evangelis, John Ridley. Tydens sy rede sê Ridley hy wens hy kon die enkele woord "Eternity" in Sydney se strate loop en skreeu ten einde mense te herinner dat daar 'n ewigheid vir elkeen van hulle voorlê en dat jou lewe hier en nou bepaal waar jy dit gaan deurbring. Met díé roep die prediker toe uit volle bors: "Eternity! Eternity! Eternity!"
Eensklaps het die eenvoudige Arthur geweet wat sy lewensroeping is: wat Ridley nie kon doen nie, sou hý doen ‒ so ietwat aangepas. Hoewel ongeletterd, het hy huis toe gegaan en geoefen totdat hy die woord "ETERNITY" netjies in groot blokletters kon skryf.
Onder aanmoediging van sy vrou, Pearl, het hy soggens vieruur opgestaan, met 'n baadjiesak vol bordkryt Sydney se strate ingevaar, en elke paar honderd meter die woord "eternity" op die sypaadjies geskryf. Hy het die Here biddend vertrou om hom daagliks te lei oor watter deel van die stad hy moes dek.
Streng gesproke was Arthur se skrywery teen die wet ‒ en talle kere is hy amper uitgevang ‒ maar wat hom betref, het hy toestemming van die Hoogste Gesag gehad. Die koerante het begin gis oor die geheimsinnige evangelis. Dag na dag is honderde Jan Allemans aan ewigheidsrealiteite herinner. En kort voor lank was "Mr. Eternity" so deel van Sydney soos die hawebrug en Waltzing Mathilda. Hoewel verskeie mense die polisie en media geskakel het met aansprake oor die sypaadjie-profeet se identiteit, het niemand buite Arthur se huiskring geweet wie die skuldige was nie. So het dit vir baie jare aangehou.
Toe "Mr. Eternity" uiteindelik ontmasker is, het sy kollegas onthou hoe hy gereeld met die aanbreek van middagete die werksplek met 'n tas in die hand verlaat het. Hy het die uur gebruik om traktate in die stad uit te deel ‒ veral aan die minderbevoorregtes en boemelaars
Arthur Stace is in 1967 op drie-en-tagtigjarige leeftyd aan beroerte dood. Hy het sy liggaam aan die Universiteit van Sydney bemaak en versoek dat die betaling daarvoor aan liefdadigheid geskenk moes word. Toe sy liggaam 'n paar jaar later ter ruste gelê is, het honderde mense hulde kom betoon aan hierdie nederige dienskneg van Christus.
Dit word vertel ‒ hoe betroubaar weet niemand nie ‒ dat die woord "Eternity" op die klok in die Algemene Poskantoor se toring geskryf is. Die gebou is in 1965 herstel en die klok is blykbaar vir 'n enkele nag op grondvlak gehou voordat dit in die toring teruggehys is. Die volgende oggend egter, so lui die storie, het die voorman ontdek dat iemand gedurende die nag hierdie veelseggende woord daarop gegrafeer het.
Wat wel daar is vir almal om te sien, is 'n gedenkplaat naby die Sydney Operahuis met bloot die woord "Eternity" in koperletters daarop. So word die stad se inwoners herinner aan die merkwaardige mannetjie wat 'n tydlank in hulle midde was ‒ maar veral aan die enkele boodskap wat hy vir dekades lank aan hulle verkondig het. Hierdie eenvoudige maar aangrypende verhaal verskaf ook die antwoord op 'n raaisel wat miljoene mense onlangs stomgeslaan het. Net na middernag op 1 Januarie 2000 het die kleurrykste en duurste vuurwerkvertoning wat Sydney ooit beleef het, bokant die hawebrug afgespeel. Omdat hierdie stad een van die eerstes was om die nuwe millennium binne te gaan, het nie net 'n miljoen Australiërs daarna gekyk nie, maar ook TV-kykers rondom die aardbol. En reg teen die einde, as hoogtepunt, word die grootse skouspel toe só afgesluit: agt reuse vuurletters verskyn voor dermiljoene oë teen die kant van die brug: E-T-E-R-N-I-T-Y. Arthur Stace het baie liefgehad, omdat hy baie vergewe is. Hy het sy baie beperkte gawes voluit gebruik. Hy was getrou en volhardend daarin. Hy het die tyd uitgekoop. En hy het miljoene op sy manier ge-evangeliseer. Mag ook mý lewe ‒ en joune ‒ so 'n rimpeleffek soos syne hê. Mag dit dekades na my dood steeds Godverheerlikende vrug voortbring en baie, baie meer mense ten goede raak as wat ek ooit in hierdie lewe kon bereik.Laat ons die fundamentele waarheid van 2Kor 12:9-10 nooit vergeet nie: Sy (die Here se) antwoord was: 'My genade is vir jou genoeg. My krag kom juis tot volle werking wanneer jy swak is.' Daarom sal ek baie liewer oor my swakhede roem, sodat die krag van Christus my beskutting kan wees. Daarom is ek bly oor swakhede, beledigings, ontberings, vervolging en moeilikhede ter wille van Christus, want as ek swak is, is ek sterk.

Nico van der Walt

Erkenning en bron: Jim Cromarty, Mr. Eternity, Evangelical Times, March 2000

KNIBBEL No.13 - WONDERGENADE IN NUREMBERG

NA DIE TWEEDE WÊRELDOORLOG is 'n klompie van die Nazi swaargewigte aangekla van massamoord en misdade teen die mensdom. Hulle verhoor voor die Internasionale Militêre Tribunaal in Nuremberg het op 31 Augustus 1946 tot 'n einde gekom. Uitspraak is op 1 Oktober van daardie jaar gelewer. En die teregstelling van 'n aantal van die aangeklaagtes is op 16 Oktober voltrek.
Een-en-twintig Nazis is aangekla. Vyftien het hulleself as Protestante verklaar, en ses as Rooms-Katolieke. Die geallieerdes het vir elkeen van hierdie twee groepe 'n kapelaan aangestel. Vir die Protestante was 'n twee-en-vyftigjarige Amerikaanse Lutheraan, Henry Gerecke, verantwoordelik. Kaptein Gerecke kon vlot Duits praat en was deur en deur evangelies van oortuiging.
Toe dit duidelik geword het dat hulle sonder twyfel die oorlog sou verloor, het van die mees senior Nazis, soos Hitler, Himmler en Goebbels selfmoord gepleeg. Maar onder Gerecke se groep van vyftien was daar ander bekendes, oftewel berugtes, soos Rudolf Hess, Hitler se tweede-in-bevel in die Nazi-party, Hermann Goering, hoof van die Luftwaffe tydens die oorlog, Veldmaarskalk Wilhelm Keitel, opperbevelhebber van die Duitse weermag, en Joachim von Ribbentrop, Hitler se minister van buitelandse sake.
In die tronk is 'n kapelletjie ingerig en Gerecke het elkeen van sy manne na die eerste diens toe uitgenooi. Dertien van die vyftien het opgedaag. Hess en Alfred Rosenberg, nog 'n kabinetslid van Hitler, het van die begin af gesê hulle stel geensins belang in die evangelie nie.
Aan die einde van die diens het Fritz Sauckel, eens Hitler se hoof van arbeidsvoorsiening, gevra om in sy sel met Gerecke te praat. Sauckel was 'n berugte man. Volgens een van die regters was hy die wreedste slawedrywer sedert die Egiptiese Farao's, en inderdaad is miljoene slawe-arbeiders onder sy bevel tot hulle dood gedryf. Maar nou was Sauckel se brawade en hardvogtigheid iets van die verlede. Hy was 'n gebroke man.
In Sauckel se sel aangekom, het die Duitser vir Gerecke oor die evangelie uitgevra en toe na 'n rukkie versoek dat die kapelaan vir hom uit die Bybel lees en saam met hom bid. Weldra het Sauckel self op sy knieë gesak en gebid - en sy gebed afgesluit met die woorde, "O God, wees my, 'n sondaar, asseblief genadig!"
In die volgende dae het die krygsgevangene 'n eie Bybel gekry, sowel as Luther se Kategismus. Spoedig was Gerecke daarvan oortuig dat hierdie Nazi slawedrywer en moordenaar van ontelbaar baie, gebroke was en waarlik gered.
Ongeveer 'n maand na die eerste diens, teen die einde van 1945, het Gerecke agter gekom dat groot veranderinge ook in Fritzsche, Schirach en Speer aan 't plaasvind was. Hy het hulle dieper ingelei in die Christelike geloof, en spoedig het ook hierdie drie, wat sóveel bloed op hulle hande gehad het, saam met Sauckel die nagmaal begin gebruik.
Wilhelm Keitel, voormalige hoof van die Nazi weermag, was volgende om tot geloof te kom. Tydens sy eerste nagmaal het hy die brood en beker op sy knieë gebruik, en onder trane gesê: "Mag Christus, my Verlosser, my enduit begelei. Ek sal Hom só nodig hê!"
In die lente van 1946 het ook Admiraal Raeder laat blyk dat hy 'n Christen wil word. Hy het weliswaar deur baie intellektuele geloofsvrae gewroeg, maar mettertyd 'n ywerige Skrifstudent geword.
Baie bemoedigend vir die Amerikaanse kapelaan was die geleidelike verandering wat hy in Joachim von Ribbentrop se gesindheid waargeneem het. Oor 'n tydperk van etlike maande het sy afsydige en arrogante hovaardigheid plek gemaak vir opregte belangstelling. En algaande het daar 'n nederige gebrokenheid by hom begin intree. Dit was 'n kwessie van tyd voordat ook hy aan die gereelde nagmaalsvierings begin deelneem het. Hierdie eens trotse Nazi magsfiguur het, trouens, by sy vrou gepleit om, sou hy tereggestel word, geen steen onaangeroerd te laat om hulle kinders in die weë van die Here groot te maak nie. En, volgens Lutherse tradisie, het hy ook geen rus of duurte gehad voordat sy kroos gedoop is nie.
Soos reeds gesê, word die verhoor uiteindelik op 31 Augustus 1946 afgesluit. As uitspraak gelewer en vonnisse gefel word, kry ses van die Amerikaanse kapelaan se vyftien manne die doodstraf (Goering, Von Ribbentrop, Keitel, Frick, Sauckel en Rosenberg), 3 lewenslange tronkstraf (Hess, Raeder en Funk), 4 lang vonisse (Schirach, Speer, Von Neurath en Doenitz), terwyl 2 onskuldig bevind word (Fritzsche en Schacht). Van die 6 Rooms-Katolieke kry 5 die doodstraf.
Drie van Gerecke se gemeentetjie van sewe nuwe Christene sou dus gehang word. Nog drie kry lang tronkstraf. En een word vrygespreek.
Die teregstellings vind plaas in die vroeë oggendure. Die vorige aand het Gerecke nog 'n laaste besoek aan Hermann Goering gebring, in die hoop dat daar by hierdie hardvogtige man 'n gesindheidsverandering sou wees. Maar die voormalige hoof van die Nazi lugmag het steeds met beslistheid die evangelie verwerp. Minder as twee uur later, en enkele ure voor sy beplande teregstelling, pleeg hy selfmoord deur kaliumsianied te drink.
Von Ribbentrop word eerste gehang - om eenuur die oggend. Terwyl hy na die galg stap, bely hy nogeens sy geloof. As 'n Amerikaanse offisier hom vra wat sy laaste woorde is, is sy reaksie: "Ek plaas al my vertroue in die Lam wat versoening vir my sonde gedoen het. Mag God my genadig wees!" Dan draai hy na Gerecke: "Ons sal mekaar weer sien!" Die swart mus word oor sy kop getrek, die lus word om sy nek geplaas - en dan ruk die galgtou styf.
Keitel en Sauckel is volgende. Ook hulle bely nogeens hulle geloof openlik en suiwer. Dan volg hulle Von Ribbentrop die ewigheid in.
As dit Frick se beurt is, kry Gerecke 'n verrassing. Hoewel hierdie gewese minister van binnelandse sake - verantwoordelik vir die dood van derduisende - nooit laat blyk het dat hy glo nie, bely hy nou vir die eerste keer sy vertroue in Christus as Middelaar. Dan sluit die laksman se vingers ferm om sy arm. Met sy belydenis wat nog op die omstaanders se oortrommels vibreer, vertrek ook hy om die Here van die here te ontmoet.

Gerecke self het sy broers vyftien jaar later gevolg - 'n hartaanval.

Nico van der Walt

Bron: Don Stephens, War and Grace, Evangelical Press, 2005.